بیماری های لثه (التهاب، خونریزی و عفونت لثه): علت و درمان

d

بیماری یا عفونت و خون ریزی لثه التهابی است که بافت اطراف دندان‌ها که وظیفه نگه داشتن آنها را در دهان بر عهده دارد، تحت تاثیر قرار می‌دهد و در اکثر مواقع در نتیجه عدم رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان ایجاد می‌گردد. عفونت و خون ریزی لثه شرایطی بسیار رایج در بین بیماران است و شدت آن در بین افراد متفاوت می‌باشد. این بیماری را با قرمز شدن و ایجاد ورم برای لثه‌ها که با خون ریزی ساده آنها در هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن همراه است، می‌توان شناسایی کرد. عفونت و خون ریزی لثه‌ها متفاوت از بیماری پریودنتیت یا تخریب بافت لثه است، هر چند گاهی اوقات ممکن است افراد مختلف بطور هم زمان به هر دوی این بیماری‌ها مبتلا شوند. درمان آفت اعم از درمان آفت زبان، درمان آفت زیر زبان ، درمان آفت لب یا آفت گونه شامل درمانهای سمپتوماتیک (علامتی ) است. به این معنا که برای درمان آفت هنگامی که اتفاق افتاده فقط میتوان کارهایی کرد که در طول دورانی که آفت در دهان حضور دارد ،فرد درد کمتری را تجربه کند. به عبارت دیگر انواع روش درمان آفت دهان و همچنین درمان گیاهی آفت دهان به کاهش درد در دوران حضور آفت کمک کرده ولی تعداد دفعات آفت را کاهش نمی دهد. به طور کلی افرادی که آفتهای راجعه دهان را تجربه میکنند ( مدام آفت می زنند ) ، ابتدا باید علت یابی کنند و به رفع علت آفت دهان بپردازند.

آبسه لثه در اثر  رشد سریع باکتری در پاکت پریودنتال یا لثه‌ای بوجود می‌آید. پاکت لثه‌ای در هنگام بیماری لثه شکل می‌گیرد بطوری که لثه‌ها عفونی شده و از سطح دندان‌ها پسرفت می‌کنند. این امر موجب عمیق شدن فاصله بین دندان‌ها و لثه‌ها به مقدار بیشتر از ۳ میلی‌متر می‌گردد. این شیار عمیق شده پاکت نامیده می‌شود. آبسه لثه در کودکان شکل می‌گیرد که پاکت به حدی عمیق می‌شود که باکتری‌های پلاک، جرم و یا ذرات غذا در داخل آن گیر کرده و سیستم ایمنی بدن به اندازه کافی قادر به مبارزه با عفونت نمی‌باشد. در اثر رشد کنترل نشده و سریع باکتری و بافت عفونی لثه، ورم بزرگی بر روی لثه‌ها بروز پیدا می‌کند. در نتیجه آنچه که رخ می‌دهد در واقع نابودی سریع و دردناک بافت‌های پیوندی و استخوان اطراف دندان است. عفونت لثه می‌تواند بصورت ضایعات دردناک و حساس به لمس باشد که اغلب بصورت ناگهانی ظاهر می‌شوند. آبسه بیشتر در افراد ۴۰ سال به بالا شایع است اما گاهی اوقات در کودکان نیز رخ می‌دهد.

در کلینیک دندان پزشکی و ارتودنسی ایده آل درمان‌های بسیاری تخصصی در حوزه دندان پزشکی به بیماران ارائه می‌شود. متخصصان ما در این کلینیک دارای تجربه و دانش فراوان در ارتباط با بیماری‌های لثه و روش‌های درمان آنها هستند. به این ترتیب با مراجعه به این کلینیک شما می‌توانید از تخصصی ترین خدمات درمانی موجود در حوزه دندان پزشکی برای رفع مشکلات خود استفاده نمایید. مشاورین ما در کلینیک تخصصی ارتودنسی و دندان پزشکی ایده آل همواره آماده ارائه خدمات و پاسخگویی به سوالات شما می‌باشند. جهت کسب اطلاع از ساعات کار این کلینیک و نیز زمان حضور پزشکان متخصص با شماره‌های ۹-۶۶۳۸۱۱۹۵-۰۲۱ و ۹-۷۷۷۳۱۰۰۷-۰۲۱ تماس حاصل فرمایید.

روند پیشرفت بیماری‌های لثه


با وجودی که بیماری لثه نشان دهنده التهاب لثه‌های اطراف دندان‌ها می‌باشد، بیماری پریودنتال زمانی ایجاد می‌شود که استخوان زیر لثه‌ها ملتهب شده یا دچار عفونت شود. التهاب لثه زمانی ایجاد می‌شود که باقیمانده مواد غذایی با بزاق دهان ترکیب شده و باعث ایجاد پلاک و باکتری بر روی سطح دندان‌ها شود. در صورتی که تجمع پلاک با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن از روی دندان‌ها پاک نشود، این شرایط می‌تواند تشکیل جرم بر روی دندان‌ها را به همراه داشته باشد. هر دوی پلاک‌ها و جرم تشکیل شده بر روی دندان‌ها محل تجمع باکتری‌های مضر هستند و در صورت پاک نشدن مناسب ، به تدریج باعث وارد شدن آسیب به لثه‌ها و ابتلای فرد به بیماری‌های مختلف لثه می‌شوند.

در صورتی که التهاب لثه به نحو مناسب درمان نشود، مشکلات ایجاد شده می‌توانند از ناحیه لثه به استخوان گسترش پیدا کرده و باعث ابتلا به بیماری پریودنتیت یا تخریب لثه شوند. هنگامی که استخوان زیر دندان دچار عفونت شود، به تدریج لثه‌ها از روی دندان کنار رفته و در شکاف ایجاد شده بین دندان‌ها و لثه‌ها، کیسه‌های عمیق (پاکت) تشکیل می‌شود. در واقع کیسه‌های ایجاد شده در این شرایط می‌توانند محلی برای تجمع پلاک و باکتری باشند و تمیز کردن آنها به سادگی امکان پذیر نیست. هنگامی که بیماری پریودنتیت به مراحل پیشرفته خود برسد و در نتیجه آن بخش بیشتری از استخوان از بین برود، دندان‌های فرد ممکن است در دهان شل شده یا بیفتند.

چه عواملی باعث ابتلا به بیماری‌های لثه می‌شود؟


بعضی از رایج ترین دلایل ابتلا به این بیماری‌ها به شرح زیر هستند:

  • سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو توانایی درمان بافت لثه را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
  • انحراف دندان‌ها، چرخش یا هم پوشانی آنها می‌تواند مکان‌هایی را برای تجمع پلاک و جرم ایجاد نماید که تمیز کردن آنها سخت تر از حالت عادی است.
  • تغییرات هورمونی در دوران بلوغ، بارداری، و یائسگی معمولاً با افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های لثه ارتباط دارند. در این شرایط افزایش هورمون‌ها باعث می‌شود رگ‌های خونی موجود در لثه‌ها بیشتر از حالت عادی نسبت به حمله باکتری‌ها و مواد شیمیایی نفوذ پذیر شوند. در دوره بلوغ، احتمال ابتلا به انواع مختلف بیماری‌های لثه چیزی بین ۷۰ تا ۹۰ درصد می‌باشد.
  • ابتلا به سرطان و استفاده از روش‌های درمان مربوط به آن می‌تواند فرد را بیشتر از پیش در معرض ایجاد عفونت و ابتلا به بیماری‌های لثه قرار دهد.
  • مصرف الکل بر مکانیزم های دفاعی در ناحیه دهان و دندان تاثیر می‌گذارد.
  • استرس باعث وارد شد آسیب به عکس العمل سیستم ایمنی بدن به تهاجم باکتریایی می‌شود.
  • تنفس کردن از طریق دهان می‌تواند باعث وارد شدن آسیب به لثه‌ها شده و التهاب و عفونت مزمن آنها را به همراه داشته باشد.
  • استفاده از رژیم‌های غذایی ضعیف همچون مواد غذایی حاوی سطح بالای شکر و کربو هیدرات و مصرف کم آب باعث افزایش احتمال تشکیل پلاک در دهان می‌شود. علاوه بر این، فقر مواد مغذی مورد نیاز بدن همچون ویتامین C نیز می‌تواند به سلامت بدن آسیب وارد کند.
  • ابتلا به بیماری دیابت می‌تواند بر فرآیند چرخش خون تاثیر گذاشته و توانایی ترمیم لثه‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.
  • مصرف داروهایی مثل داروهای ضد تشنج می‌تواند باعث افزایش احتمال ابتلای فرد به بیماری‌های لثه شود.
  • عدم مراقبت صحیح از بهداشت دهان و دندان
  • ترشح ضعیف بزاق در دهان

علائم و نشانه‌های ابتلا به بیماری‌های لثه چه هستند؟


افراد مبتلا به بیماری‌های لثه معمولاً با یک یا چند مورد از علائم و نشانه‌های زیر مواجه می‌شوند:

  • تغییر رنگ لثه‌ها به رنگ قرمز روشن و ورم کردن لثه‌ها که به سادگی با خون ریزی همراه است. توجه داشته باشید خون ریزی معمولاً در زمان مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن مشاهده می‌شود.
  • بوی بد یا مزه ناخوشایند در دهان
  • ایجاد لکه‌ها یا پلاک‌های سفید بر روی لثه‌ها
  • جدا شدن لثه‌ها از روی دندان‌ها یا عقب رفتگی آنها
  • ایجاد چرک بین لثه‌ها یا دندان‌ها
  • تغییر در وضعیت قرارگیری دندان‌ها در کنار یکدیگر یا ایجاد فضا بین دندان‌ها
  • تغییر در نحوه قرارگیری دندان‌های مصنوعی جزئی در دهان

چگونه می‌توان ابتلا به بیماری‌های لثه را تشخیص داد؟


روش‌ها و علائم زیر می‌توانند نقش بسیار مفید در تشخیص ابتلا به بیماری‌های لثه داشته باشند:

  • معاینه لثه‌ها: دندان پزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان می‌توانند از ابزارهای مخصوص دندان پزشکی برای ارزیابی عمق کیسه‌های تشکیل شده اطراف دندان‌ها (پاکت‌ها) در دهان استفاده کنند و به این منظور لازم است حداقل سالی یکبار به مطب دندان پزشک مراجعه شود. درواقع لثه‌های سالم دارای کیسه‌هایی به عمق ۱ تا ۳ میلی متر هستند. در نتیجه می‌توان گفت در مواردی که عمق کیسه‌ها از مقادیر مشخص شده فوق بیشتر شود، هر چه عمق کیسه بیشتر باشد، شدت ابتلای فرد به بیماری نیز بیشتر است.
  • تهیه عکس رادیولوژی: عکس رادیولوژی تهیه شده از وضعیت دندان‌ها می‌تواند شرایط استخوان‌ها و نیز آسیب دیدگی احتمالی آنها در نتیجه ابتلا به بیماری پریودنتیت را مشخص کند.
  • معاینه حساسیت دندان‌ها: وجود دندان‌هایی که بخش نزدیک به خط لثه آنها دچار حساسیت شده باشند، در عمل می‌تواند نشان دهنده ابتلای فرد به بیماری‌های لثه و عقب رفتگی لثه‌ها باشد.

روش‌های درمان قابل استفاده برای بیماری‌های لثه چه هستند؟


هدف از روش‌های درمان انتخاب شده برای بیماری‌های لثه می‌تواند شناسایی و حذف فاکتورهایی باشد که فرد را مستعد ابتلا به بیماری لثه کرده‌اند. اکثر این فاکتورها را می‌توان با رعایت مناسب نکات مربوط به بهداشت دهان و نیز استفاده از روش‌های تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها حذف کرده و بی اثر نمود.

روش‌های درمان غیر جراحی

روش‌های درمان موجود برای بیماری‌های لثه بدون نیاز به عمل جراحی به شرح زیر هستند:

تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها

در طول جلسات ملاقات، دندان پزشک یا متخصص دهان و دندان می‌تواند پلاک و جرم تشکیل شده را از بالا و زیر خط لثه همه دندان‌ها پاک کند. منظور از جرم پلاک‌هایی است که بر روی سطح دندان‌ها تشکیل شده و با گذشت زمان سفت شده‌اند و به همین خاطر امکان پاک کردن جرم از روی دندان بدون استفاده از خدمات حرفه‌ای تمیز کردن دندان‌ها وجود ندارد. در صورتی که بیمار دارای نشانه‌های ابتلا به بیماری‌های لثه باشد، دندان پزشک ممکن است به وی توصیه کند از خدمات حرفه‌ای تمیز کردن دندان بیش از دو بار در یک سال استفاده کند. به هر حال توجه داشته باشید تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها نمی‌تواند یک روش درمانی برای موارد فعال بودن بیماری لثه باشد. با این وجود، می‌توان گفت تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها یک روش پیشگیرانه با اهمیت برای اجتناب از ابتلا به این بیماری است.

جرم گیری دندان و صاف کردن ریشه دندان

جرم گیری یک روش غیر جراحی برای تمیز کردن عمیق دندان‌ها است که تحت بی حسی موضعی انجام می‌شود. این روش می‌تواند پلاک و جرم تشکیل شده بالا و زیر خط لثه را از بین برده و لکه‌های سخت ایجاد شده بر روی ریشه دندان‌ها را صاف کند. به این ترتیب صاف کردن سطح ریشه می‌تواند باعث پاک شدن باکتری‌ها و نیز ایجاد یک سطح تمیز برای لثه‌ها شود. جرم گیری و صاف کردن ریشه در صورتی برای بیمار استفاده می‌شوند که دندان پزشک یا متخصص درمان ریشه تشخیص دهند بر روی دندان‌های شما یا زیر لثه‌ها پلاک و جرم (پلاک‌های سخت که به آنها تارتار نیز می‌گویند) تشکیل شده باشد.

دارو درمانی

درمان با آنتی بیوتیک را می‌توان به همراه سایر روش‌های درمان بیماری‌های لثه استفاده کرد. در حقیقت از این روش می‌توان تحت نظارت دندان پزشک به منظور کاهش باکتری‌های عامل ابتلای فرد به بیماری لثه استفاده کرد.

علاوه بر این دندان پزشک می‌تواند از محلول‌ها یا ژل‌های حاوی آنتی بیوتیک کلر هگزیدین یا داکسی سایکلین در حفره‌های عمیق لثه (پاکت) پس از جرم گیری و تمیز کردن ریشه استفاده کند تا به این ترتیب باکتری‌های مقاوم موجود در ناحیه تحت درمان را از بین برده و اندازه کیسه‌های پریودنتال را کاهش دهد. این روش درمان با آنتی بیوتیک به دلیل اینکه داروی آنتی بیوتیک به تدریج در طول یک دوره هفت روزه جذب بدن می‌شود، می‌تواند نتایج بسیار رضایت بخش داشته باشد.

تغییر عادات و رفتارها و درمان ناهنجاری‌های فک و دهان از دیگر روش های درمان غیرجراحی برای درمان بیماری های لثه می باشد.

روش‌های جراحی

روش‌های درمان مبتنی بر جراحی برای درمان بیماری‌های لثه به شرح زیر هستند:

جراحی فلپ یا برداشتن بافت تخریب شده و جراحی کاهش پاکت لثه‌ها

از این روش برای دسترسی دندان پزشک به تمام سطح دندان جهت تمیز کردن کامل آن استفاده می‌شود. در اصطلاح به این روش جراحی فلپ یا برداشتن بافت تخریب شده گفته می‌شود و در بسیاری از مواقع این روش را می‌توان به همراه جراحی کاهش پاکت لثه برای ساده تر کردن دسترسی فرد به دندان‌ها در هنگام مسواک زدن و نخ دندان کشیدن مورد استفاده قرار داد.

در این روش درمانی لثه‌ها بی حس شده و از روی دندان برداشته می‌شوند تا به این ترتیب بتوان سطح زیر لثه را تمیز کرده و استخوان را ترمیم کرد. در ادامه لثه‌ها به محل اولیه باز گردانده می‌شوند و با انجام این کار کیسه‌های تشکیل شده بین لثه‌ها و دندان‌ها (پاکت‌ها) از بین می‌روند.

جراحی پیوند بافت لثه

از این روش برای پوشاندن سطوح دچار عقب رفتگی لثه استفاده می‌شود. این روش می‌تواند به کاهش حساسیت دندان‌ها کمک کرده و از سطح ریشه که تمیز کردن آن به نسبت دندان‌ها دشوار تر است، حفاظت نماید.

لیزر درمانی

یکی از روش‌های جدید مورد استفاده برای افزایش سطح سلامت لثه‌ها و درمان خونریزی لثه لیزر درمانی است. در این روش کیسه یا پاکت لثه با لیزر کردن بافت نرم و حذف باکتری‌های مضر ایجاد شده در کیسه‌های پریودنتال درمان می‌شود. به این ترتیب بافت غیر سالم از محل خارج شده و فرآیند بهبود بیماری تسهیل می‌شود.

برای درمان بیماری های لثه روش های دیگری همچون پیوند استخوان، بازسازی بافت هدایت‌شده و ... وجود دارد.

آیا می‌توان از ابتلا به بیماری‌های لثه پیشگیری کرد؟


پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های لثه و بطور خاص بیماری پریودنتال در اکثر موارد بسیار ساده است. به این ترتیب لازم است فرد برای پاک کردن پلاک از سطوح خارجی دندان‌ها بطور منظم مسواک زده و از نخ دندان برای خارج کردن مواد غذایی و پلاک ایجاد شده بین دندان‌ها استفاده کند. علاوه بر این، با استفاده از دهان شویه پس از مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می‌توان به کاهش سطح باکتری‌هایی که در دهان باعث ابتلا به بیماری‌های لثه می‌شوند، کمک کرد.

علاوه بر نکات اولیه مربوط به رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان، شما می‌توانید از روش‌های زیر برای حذف فاکتورهایی که بطور خاص باعث افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های لثه می‌شوند، استفاده نمایید:

  • خواب و استرس: خواب کافی و کاهش استرس می‌توانند به سیستم ایمنی بدن در مبارزه و درمان بیماری های لثه کمک نمایند.
  • ترک سیگار: افراد سیگاری در مقایسه با سایر افراد بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌های لثه و بطور خاص بیماری پریودنتال هستند. به همین خاطر ترک سیگار اولین کاری است که می‌بایست برای داشتن لثه‌های سالم انجام شود.
  • درمان‌های ارتودنسی یا بریس‌ها: پاک کردن پلاک و جرم از روی دندان‌های صاف و مرتب بسیار ساده تر از انجام این کار بر روی دندان‌های شلوغ، دارای هم پوشانی، و دچار انحراف است.
  • رژیم غذایی: بهتر است سطح مصرف غذاهای حاوی شکر و کربو هیدرات به منظور محدود کردن مواد غذایی لازم برای تغذیه پلاک‌های روی دندان، کاهش پیدا کند.