بیماری دیابت و رابطه آن با بیماری های دهان و دندان

untitled

آیا می‌دانید میلیون‌ها نفر مبتلا به دیابت هستند؟ دیابت بر توانایی بدن برای تبدیل قند تأثیر منفی می‌گذارد. تمام غذاهایی که می‌خورید ابتدا به قند تبدیل شده و سپس قند حاصله برای تولید انرژی مصرف می‌شوند. در دیابت نوع ۱، بدن به اندازه کافی انسولین تولید نمی‌کند. انسولین، قند را از خون به سلول‌هایی که آن را برای تولید انرژی نیاز دارند حمل می‌کند. در دیابت نوع ۲، بدن دیگر به انسولین پاسخ نمی‌دهد. در هر دو مورد سطح قند خون بالا می‌رود که این می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی برای چشم‌ها، اعصاب، کلیه‌ها، قلب و سایر بخش‌های بدن شود.
حال، پرسش این است که این موضوع چه ارتباطی با لبخندتان دارد، و چگونه می‌توانید از لبخند خود در برابر این عارضه محافظت کنید؟ نخست، باید نشانه‌های دیابت و تأثیرات آن‌ها بر سلامت دهان را شناخت.

مراجعه مرتب به دندانپزشکی ضروری است. ما در کلینیک تخصصی ارتودنسی و دندانپزشکی ایده‌آل بر این عقیده‌ایم که درمان بیماری‌های لثه می‌تواند به بهبود کنترل قند خون مبتلایان به دیابت کمک کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. رعایت بهداشت دهان و دندان، و تمیز کردن عمقی دندان‌ها توسط متخصصان ما به پایین آوردن HbA1c (هموگلوبین گلیکوزیله) شما کمک می‌کند.

امروزه، در دهان هر شخصی بیش از جمعیت تمام مردم دنیا باکتری وجود دارد. اگر آن‌ها در لثه‌هایتان لانه کنند شما دچار بیماری لثه خواهید شد، که یک بیمار التهابی مزمن است که می‌تواند لثه‌ها و تمام بافت‌های نگه‌دارنده دندان‌ها و حتی استخوان‌های مجاور آن‌ها را نابود کند.
بیماری لثه شایع‌ترین بیماری دندان در بین مبتلایان به دیابت است، به طوری که تقریباً ۲۲% بیماران دیابتی به این بیماری مبتلا می‌شوند. عدم کنترل قند خون، خصوصاً با افزایش سن، احتمال ابتلا به مشکلات لثه را افزایش می‌دهد.
در واقع، مبتلایان به دیابت، به دلیل دشواری کنترل قند خون، در معرض بالاترین خطر ابتلا به مشکلات لثه قرار داردند. جدی شدن بیماری لثه، مانند هر عفونت دیگری، باعث افزایش قند خون می‌شود. این وضعیت باعث دشوارتر شدن کنترل دیابت می‌شود زیرا در چنین شرایطی بیمار بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌ها شده و قدرت بدن او برای مقابله با باکتری‌های مهاجم کاهش می‌یابد.

علائم دیابت کنترل نشده


علائم هشدار دهنده دیابت در تمام بخش‌های بدن قابل مشاهده هستند. بیمارانی که قند خونشان بالا تشخیص داده شده، به شدت احساس تشنگی کرده یا به مقدار زیاد ادرار می‌کنند. کاهش وزن و خستگی مفرط هم از دیگر علائم دیابت هستند. دیابت همچنین باعث می‌شود بیمار افت شدید قند خون خود را احساس نکند.

دیابت، در صورت درمان نشدن، بر دهان نیز تأثیر منفی می‌گذارد. این تأثیرات عبارتند از:

  •  بزاق کاهش یافته و بیمار در دهان خود احساس خشکی می‌کند (البته خشکی دهان می‌تواند ناشی از برخی داروها نیز باشد).
  •  از آنجا که بزاق از دندان‌ها محافظت می‌کند، خطر پوسیدگی دندان‌ها هم افزایش می‌یابد.
  •  لثه‌ها ملتهب شده و مکرراً خونریزی می‌کنند (ورم لثه)
  •  بیمار در احساس مزه خوراکی‌ها دچار مشکل می‌شود.
  •  زخم‌ها دیرتر التیام می‌یابند.
  •  بیمار بیشتر مستعد عفونت‌های درون دهان می‌شود.
  •  دندان‌های کودکان مبتلا به دیابت زودتر از همسالانشان می‌رویند.

تأثیر دیابت بر سلامت دهان و دندان


دیابت تمامی بدن را درگیر کرده و خصوصاً خطر ابتلا به بیماری‌های دندان و سایر علائم بیماری‌های دهان را افزایش می‌دهد. در واقع، یک پنجم موارد از دست رفتن کامل دندان به دیابت مربوط می‌شود.

البته، خبر خوش این است که امروزه مبتلایان به دیابت می‌توانند وضعیت سلامتشان را تحت کنترل خود بگیرند. کنترل قند خون، مسواک زدن، کشیدن نخ دندان و مراجعه مرتب به دندانپزشکی، به کاهش احتمال بروز بیماری‌های دهانی ناشی از دیابت کمک بسیار زیادی می‌کند.

بیماری‌های لثه

وجود قدری خونریزی در هنگام مسواک زدن یا کشیدن نخ دندان می‌تواند یکی از نشانه‌های اولیه بیماری لثه باشد. این مشکل در صورت شدت یافتن، باعث تخریب استخوان پشتیبان دندان‌ها و از دست رفتن دندان‌ها می‌شود. بیماری لثه، در مراحل اولیه، با مسواک زدن، کشیدن نخ دندان و رعایت یک رژیم غذایی مناسب قابل درمان است. تحقیقات نشان داده که عدم کنترل قند خون می‌تواند باعث شدت گرفتن بیماری لثه شود، بنابراین بهتر است قند خون کنترل شود.

خشکی دهان

تحقیقات نشان داده که مبتلایان به دیابت بزاق کمتری دارند، که این باعث می‌شود این افراد شدیداً احساس تشنگی کنند. (برخی داروها و قند خون بالا نیز می‌توانند باعث چنین وضعیتی شوند). با نوشیدن آب می‌توان با خشکی دهان مقابله کرد. همچنین می‌توان با جویدن آدامس‌های بدون قند، خوردن غذاهای سالم و خوراکی‌های ترد نیز بزاق را افزایش داد. این موضوع بسیار مهم است، زیرا وجود قند اضافی در بزاق، در کنار عدم وجود بزاق کافی برای شستن غذاهای باقیمانده در دهان منجر به پوسیدگی سریع‌تر دندان‌ها می‌شود.

تغییر در حس چشایی

مبتلایان به دیابت، نمی‌توانند مزه‌های مورد علاقه خود را به خوبی قبل احساس کنند. هرچند این وضعیت می‌تواند بسیار ناراحت کننده باشد، اما این افراد می‌توانند با دادن مزه و بافت جدید به غذاهای مورد علاقه‌شان و اضافه کردن ادویه‌های متفاوت به این غذاها، با این مشکل مقابله کنند. فقط باید مراقب بود برای مزده دادن به خوراکی‌ها، بیش از اندازه به آن‌ها قند اضافه نشود. زیرا این کار علاوه بر گذاشتن تأثیر منفی بر رژیم غذایی، باعث پوسیدگی بیشتر دندان‌ها نیز می‌شود. بیمارانی که دائماً وجود یک مزه بد را در دهان خود احساس می‌کنند، می‌تواند برای رفع این مشکل به یک پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنند.

عفونت‌ها


دیابت با تأثیرگذاری بر دستگاه ایمنی بدن، باعث آسیب‌پذیری بیشتر بیماران در مقابل عفونت‌ها می‌شود. یکی از عفونت‌های شایع در میان مبتلایان به دیابت یک عفونت قارچی به نام برفک دهانی (کاندیدیاز) است. این قارچ، که وجود مقدار بیشتر قند در بزاق آن را قوی‌تر می‌سازد، به شکل لایه‌ای سفید روی زبان و داخل گونه‌ها ظاهر می‌شود. برفک دهانی در میان کسانی که از دندان مصنوعی استفاده می‌کنند شایع‌تر بوده و اغلب باعث بدمزه شدن دهان می‌شود. بیماران، در صورت وجود هرگونه نشانه‌ای از برفک یا سایر عفونت‌های دهانی، می‌بایست به دندانپزشک مراجعه کنند.

برنامه عملیاتی بهداشت دهان و دندان مبتلایان به دیابت

همکاری در زمینه بهداشت دهان که شامل مراقبت‌های خانگی شما و ارائه مراقبت‌های تخصصی توسط دندانپزشکتان می‌شود در سالم نگه‌داشتن لبخندتان و همچنین کاهش احتمال پیشرفت دیابت شما نقش مهمی دارد.‌ موارد زیر، پنج نکته مرتبط با بهداشت دهان هستند که پیروی از آن‌ها به ارتقا سطح سلامتتان کمک می‌کند:

  •  سطح قند خونتان را کنترل کنید. برای این کار، داروهای دیابت خود را مطابق دستور پزشک مصرف کنید؛ همچنین پیروی از یک رژیم غذایی سالم‌تر و حتی ورزش کردن نیز در این زمینه به شما کمک خواهد کرد. کنترل صحیح قند خون به مقابله بدن با عفونت‌های باکتریایی و قارچی دهان و رفع خشکی دهان نیز کمک می‌کند.
  •  سیگار نکشید.
  •  در صورت استفاده از هرگونه دندان مصنوعی، هر روز آن را تمیز کنید.
  •  حتماً روزی دو بار با یک مسواک نرم مسواک زده و هر روز به شکل صحیح نخ دندان بکشید.
  •  به طور مرتب برای چکاپ دندان‌ها به دندانپزشک مراجعه کنید.

درمان‌


درمان‌های ارائه شده برای عارضه‌های دهانی ناشی از دیابت به نوع عارضه و شدت آن بستگی دارد. برای مثال، بیماری لثه را می‌توان با روشی به نام عصب کشی و درمان ریشه کرد. این یک روش پاکسازی عمقی است که با استفاده از آن جرم‌ها از بالا و پایین خط لثه برداشته می‌شوند. علاوه بر این، آنتی‌بیوتیک نیز تجویز می‌شود.

در موارد نادرتر، افرادی که بیماری لثه آن‌ها پیشرفت کرده به جراحی لثه نیاز پیدا می‌کنند. این عمل برای جلوگیری از از دست رفتن دندان انجام می‌شود.